ວັນນີ້ 05 ພຶດສະພາ 1818 – 2022 ວັນເກີດ ຂອງ ທ່ານ ກາກມາກ ນັກປັດສະຍາ ນັກເສດຖະສາດ ແລະ ນັກປະຕິວັດຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງຊົນຊັ້ນກຳມະຊີບ(ຄົບຮອບ 204 ປີ)

ວັນນີ້ 05 ພຶດສະພາ 1818 – 2022 ວັນເກີດ ຂອງ ທ່ານ ກາກມາກ ນັກປັດສະຍາ ນັກເສດຖະສາດ ແລະ ນັກປະຕິວັດຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງຊົນຊັ້ນກຳມະຊີບ(ຄົບຮອບ 204 ປີ)

ກາກມາກ: ເກີດເມື້່ອວັນທີ 5/5/1818 ທີ່ເມືອງຕຣີ (ປະເທດປຣູດຊີ ຢູ່ແຄມຝັ່ງແມ່ນ້ຳແຣນ ) ເມື່ອຮຽນຈົບອຸດົມທີ່ເມືອງຕຣີ ມາກໄດ້ເຂົ້າຮຽນມະຫາວິທະຍາໄລ, ທຳອິດຢູ່ເມືອງບອນ, ຕໍ່ມາຢູ່ເມືອງແບັກແລງ, ຮຽນນິຕິສາດ, ແຕ່ຫາກສົນໃຈປະຫວັດສາດ ແລະ ປັດຊະຍາຫຼາຍກວ່າໝູ່. ຮຽນຈົບຫຼັກສູດໃນປີ 1841 ໂດຍໄດ້ສະເໜີວິທະຍານິພົນຂັ້ນ ມະຫາວິທະຍາໄລກ່ຽວກັບປັດຊະຍາແອປີກູກ.

ເມືອຮຽນຈົບປັດຊະຍາແລ້ວມາກໄດ້ຍ້າຍມາຢູ່ເມືອງບອນໂດຍມີຄວາມຫວັງຢາກເປັນສາ ສະດາຈານ . ແຕ່ນະໂຍບາຍແບບປະຕິການຂອງລັດຖະບານ….ໄດ້ບັງຄັບໃຫ້ມາກຕ້ອງຖິ້ມ ຄວາມຫວັງທີ່ຈະເປັນນັກປຣາດ….ໃນເວລານັ້ນພວກນາຍທຶນທ້ອງຖິ່ນເຂດນ້ຳແຣນທີ່ມີລັກສະນະຄ້າຍຄືກັບພວກຫົວນິຍົມ ເຮແກນ ຝ່າຍຊ້າຍໄດ້ສ້າງໜັງສືພິມຝ່າຍຄ້ານຂື້ນຢູ່ເມືອງກີ ໂອນທີ່ມີຊື່ວ່າ: ຫນັງສືພິມແຣນ ໃນເດືອນຕຸລາ 1842 ມາກໄດ້ເປັນບັນນາທິການໃຫຍ່ ແລະ ໄດ້ຍ້າຍຈາກເມືອງບອນ ມາຢູ່ເມືອງກີໂອນ.

ທິດທາງປະຕິວັດ-ປະຊາທິປະໄຕໜັງສືພິມ ຢູ່ພາຍໃຕ້ການຮຽນຮຽງຂອງມາກ ໄດ້ນັບມື້ນັບແຈ້ງອອກ, ແລະ ໃນຂັ້ນຕົ້ນ ລັດຖະບານ ໄດ້ບັງຄັບໃຫ້ໜັງສືພິມຕ້ອງໄດ້ຜ່ານການກວດກາສອງສາມຂັ້ນ ຕໍ່ມາກໍ່ຕັດສິນໃຈໃຫ້ອັດ ໜັງສືພິມດັ່ງກ່າວ, ໃນວັນທີ 1/1/1843 .

ໃນເວລານັ້ນມາກຕັອງໄດ້ປະວຽກຮຽບຮຽງ, ແຕ່ການອອກໜີຂອງເພີ່ນກໍ່ບໍ່ໄດ້ກອບກູ້ ເອົາໜັງສືພິມໄວ້ໄດ້ ແລະ ມັນກໍ່ໄດ້ຖຶກອັດໃນເດືອນມີນາ 1843 …..ວຽກງານໜັງສືພິມ ໄດຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ເພີ່ນເອງຮູ້ເສດຖະສາດການເມືອງບໍ່ທັນພຽງພໍເທື່ອ, ແລະ ເພີ່ນກໍ່ໄດ້ເລີ່ມ ຕົນຄົ້ນຄວ້າມັນຢ່າງເອົາຈິງເອົາຈັງ.

ໃນປີ 1843 ທີ່ເມືອງ ກະເຣເຊິນາກ ມາກໄດ້ແຕ່ງງານກັບນາງແຈນນີ ຟອນ ແວສຟາແລນ ເພີ່ອນຍິງຕັ້ງແຕ່ຄາວຍັງເປັນເດັກ ທີ່ເພີ່ນໝັ້ນໄວ້ຕອນທີ່ເພີ່ນເປັນນັກສຶກ ສາຢູ່ພູ້ນ. ເມຍຂອງເພີ່ນເກີດຢູ່ໃນຄອບຄົວຂຸນນາງປະຕິການປຸດຊີ…..ໃນລະດູໃບໄມ້ຫຼົ່ນປີ 1843 ມາກໄດ້ຍ້າຍມາຢູ່ປາຣີ ເພີ່ອພິມຈຳໜ່າຍວາລະສານ ຣາດີການ ໃນຕ່າງປະເທດຮ່ວມກັບ ອາຣໂນນ ຣູແກ. ມີແຕ່ປື້ມຫົວນ້ອຍໆຫົວດຽວເທົ່ານັ້ນຂອງວາລະ ສານ ລາຍສັບປະດາ ເຢຍລະມັນ-ຝຣັ່ງ ທີ່ໄດ້ຖຶກພິມອອກ…

ໃນວາລະສານດັ່ງກ່າວ, ຢູ່ໃນບົດ ຂຽນຂອງຕົນ ມາກໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ ຕົນເປັນນັກປະຕິວັດແລ້ວ ເຊິ່ງໄດ້ປະກາດ ຕຳນິຢ່າງບໍ່ປານີປານ້ອມຕໍ່ທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງທີ່ຄົງຕົວຢຸ່ ແລະ ໄດ້ຫັນໜ້າເຂົ້າຫາມະຫາຊົນ ແລະ ຊາວກຳມາຊີບ.ໃນເດືອນກັນຍາ 1844 ຟຣິດຣິກ ອັງແກນ ໄດ້ເດີນທາງມາປາຣີ ບໍ່ພໍເທົ່າໃດມື້ ແລະ ຕັ້ງ ແຕ່ນັ້ນມາກໍ່ໄດ້ກາຍເປັນເພື່ອນຜູ້ໃກ້ຊິດຂອງມາກ ທັງສອງພວກເພີ່ນ ໄດ້ປະກອບສ່ວນຢ່າງ ເຄັ່ງຮ້ອນທີ່ສຸດ.

ເຂົ້າໃນຊີວິດ ອັນຟົດເດືອດໃນເວລານັ້ນ ຂອງໜ່ວຍປະຕິວັດນະຄອນຫຼວງ ປາຣີ ….. ແລະ ໄດ້ສ້າງທິດສະດີ ແລະ ຍຸດໂທບາຍຂອງລັດທິສັງຄົມນິຍົມຂອງຊາວກຳມາຊີບ ຫຼືວ່າ ກອມມູນິດ (ລັດທິມາກ) ໂດຍຜ່ານການຕໍ່ສູ້ຢ່າງແຂງແຮງກັບທິດສະດີຕ່າງໆ ຂອງລັດທິສັງຄົມນິຍົມແບບນາຍທຶນນ້ອຍ….

ໃນປີ 1845 ມາກໄດ້ຖຶກເນລະເທດຈາກປາຣີ ຕາມການຮ້ອງຂໍຂອງລັດຖະບານ ປຣຸສຊີ ທີ່ຖືວ່າມາກແມ່ນນັກປະຕິວັດອັນຕະລາຍ. ເພີ່ນໄດ້ຍ້າຍໄປຢູ່ເມືອງບຣຸກແຊນ. ໂຄສະນາປິດລັບຄື: ສະຫະພັນກອມມູນິດ ໄດ້ເຂົ້າຢ່າງມີບົດບາດໃນກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຄັ້ງທີ 2 ຂອງສະຫະພັນດັ່ງກ່າວ ພະຈິດ 1847 ທີນະຄອນຫຼວງລອນດອນ ແລະ ໄດ້ຂຽນ ຖະແຫຼງການາຂອງພັກກອມມູນິດ ອັນໂດງດັ່ງທີ່ໄດ້ພິມອອກໃນເດືອນກຸມພາ 1848 ຕາມການມອບໝາຍຂອງກອງປະຊຸມໃຫຍ່ດັ່ງກ່າວ.

ໃນນິພົນດັ່ງກ່າວນີ້ ພວກເພີ່ນໄດ້ຂຽນ ຈະແຈ້ງ ແລະ ເດັ່ນຊັດຢ່າງປີຊາສາມາດທີ່ສຸດ ກ່ຽວກັບໂລກະທັດ ລັດທິວັດຖຸນິຍົມທີ່ເຖິງ ຖອງ ຊື່ງໄດ້ກວມເອົາທັງຂົງເຂດຊີວິດສັງຄົມ, ກ່ຽວກັບສັດຈະວິພາກໃນຖານະເປັນທິດສະດີການຕໍ່ສູ້ຊົນຊັ້ນ ແລະ ບົດບາດປະຫັວດສາດທົ່ວ ໂລກຂອງຊາວກຳມາຊີບ, ຜູ້ປະດິດສ້າງສັງຄົມໃຫມ່, ສັງຄົມກອມມູນິດ.

Related Posts

Leave a Reply

Your email address will not be published.